- Budżet domowy przy nieregularnych zarobkach planuj na podstawie konserwatywnie policzonego dochodu z dłuższego okresu, najczęściej z 12 miesięcy, a nie z najlepszego miesiąca.
- Do budżetu przyjmuj kwotę realnie dostępną na życie, po odjęciu kosztów pracy/firmy, podatków, składek i obowiązków.
- Najpierw zabezpiecz stałe koszty, wydatki nieregularne i bufory, dopiero potem ustaw limit na życie oraz wydatki uznaniowe.
- Przy dużych wahaniach wpływów dobrze działa model: średnia lub mediana z 12 miesięcy + limit poniżej wyniku + tygodniowa kontrola.
Budżet domowy przy nieregularnych zarobkach działa wtedy, gdy opierasz plan na stałej metodzie, a nie na emocjach po lepszym lub słabszym miesiącu.
Największy problem zwykle nie wynika z samych wahań wpływów, tylko z braku reguł podziału pieniędzy i braku buforów na obowiązki. Skuteczny model opiera się na trzech filarach: konserwatywny dochód do budżetu, podział wydatków na kategorie oraz regularna kontrola planu i wykonania.
Warianty planowania budżetu przy zmiennych dochodach – jakie masz opcje?
| Model budżetu | Kiedy wybrać | Jak liczyć dochód bazowy | Zalety | Największe ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| Minimum konserwatywne (najsłabsze powtarzalne miesiące) | Duża sezonowość, skrajne wahania wpływów | Najniższe powtarzalne miesiące lub z góry ustalona bezpieczna kwota | Najwyższa odporność i niski stres płynności | Zbyt niski limit życia i szybkie porzucenie systemu |
| Średnia z 12 miesięcy | Wpływy zmienne, ale powtarzalne | Suma realnego dochodu do budżetu / 12 | Prosty model, łatwy do utrzymania | Zawyżenie przez rekordowe miesiące |
| Mediana z 12 miesięcy | Występują 1-2 bardzo wysokie miesiące | Środkowa wartość z 12 miesięcy po uporządkowaniu danych | Lepsza odporność na skrajności | Wymaga rzetelnego zapisu danych |
| Model procentowy + bufory | Prowizje, premie, kilka źródeł wpływu, JDG | Każdy wpływ dzielony od razu według reguł | Automatyzuje decyzje i porządkuje cash flow | Mieszanie środków prywatnych z podatkami i kosztami |
Praktyczny wybór: jeśli wpływy są nieregularne, ale powtarzalne, zwykle dobrze działa średnia z 12 miesięcy + limit poniżej wyniku + bufory. Jeśli masz skrajne skoki dochodów, wybierz medianę lub model konserwatywny.
Komu ten model budżetu pomaga najbardziej i kiedy trzeba go zmodyfikować?
Model z dochodem bazowym i buforami najlepiej sprawdza się u osób z powtarzalnymi, ale zmiennymi wpływami.
| Profil dochodu | Czy model pasuje | Co doprecyzować |
|---|---|---|
| Freelancer / zlecenia projektowe | Tak | Oddziel wpływ, koszty pracy, podatki i wynagrodzenie prywatne |
| JDG z sezonowością | Tak | Większy bufor sezonowy, ostrożniejszy limit życia |
| Premie i prowizje obok stałej pensji | Tak | Stałe koszty opieraj na pensji, premie traktuj jako nadwyżkę |
| Nowy biznes, krótka historia wpływów | Warunkowo | Krótszy okres danych + większy margines bezpieczeństwa |
Ważne: metoda służy do planowania budżetu domowego. Nie zastępuje księgowości, rozliczeń podatkowych ani indywidualnego planu oddłużenia.
Jak rozpoznać, czy problemem w budżecie domowym są nieregularne zarobki, czy brak stałego planu wydatków?
Najpierw sprawdź relację między dobrym miesiącem a saldem końcowym, jeśli saldo znika mimo wyższych wpływów, problemem zwykle jest struktura wydatków, a nie sam poziom dochodu.
Zrób prosty test z ostatnich 3 miesięcy: porównaj wpływy, wydatki i saldo końcowe. Jeśli po miesiącu z wysokimi wpływami saldo końcowe nadal jest niskie, budżet rozszerza się razem z dochodem. W takiej sytuacji najpierw porządkujesz sposób wydawania, dopiero potem wygładzasz wahania wpływów.
Typowe sygnały, że problemem jest brak planu:
- Sygnał 1: po lepszym wpływie rosną wydatki stałe, np. nowe abonamenty lub wyższe zobowiązania.
- Sygnał 2: brak listy wydatków rocznych i sezonowych, dlatego większe koszty pojawiają się jako „niespodzianki”.
- Sygnał 3: brak reguły podziału wpływu, pieniądze są wydawane według salda na koncie.
Wniosek: nieregularne zarobki zwiększają trudność, ale chaos zwykle wynika z braku procesu. Uporządkowany system poprawia sytuację nawet bez wzrostu dochodu.
Jak policzyć realny średni dochód miesięczny przy nieregularnych wpływach, żeby nie zawyżyć budżetu?
Dochód do budżetu domowego to nie cały wpływ na konto, licz kwotę po odjęciu kosztów pracy, podatków, składek i powtarzalnych wydatków firmowych.
To najważniejszy punkt całego systemu. Przy nieregularnych wpływach najwięcej błędów powstaje wtedy, gdy do budżetu przyjmujesz przychód lub całe wpływy, a nie realną kwotę do życia. Dotyczy to szczególnie JDG, prowizji i pracy projektowej.
Praktyczny wzór planistyczny: dochód do budżetu = wpływy zaksięgowane − koszty pracy/firmy − podatki i składki − wydatki niezbędne do utrzymania źródła dochodu.
To wzór do planowania budżetu domowego, nie definicja księgowa ani podatkowa.
| Element | Uwzględnij | Nie mieszaj z budżetem domowym |
|---|---|---|
| Wpływy | Faktycznie zaksięgowane w danym miesiącu | Niewystawione faktury i planowane prowizje |
| Koszty pracy / firmy | Powtarzalne koszty uzyskania dochodu | Prywatne zakupy konsumpcyjne |
| Podatki i składki | Kwoty odkładane po każdym wpływie | Środki „na chwilę”, które kuszą saldo konta |
| Dochód do budżetu | Kwota realnie dostępna na życie i cele prywatne | Cały przychód lub przypadkowy przelew |
Przykład: roczna suma realnego dochodu do budżetu po kosztach i odłożeniu obowiązków wynosi 144 000 zł. Średnia miesięczna to 12 000 zł. Jeśli masz 1-2 rekordowe miesiące, nie ustawiaj limitu życia równego średniej, tylko niżej, np. 10 500-11 000 zł, a różnicę kieruj do buforów.
Wskazówka: przy dużej zmienności policz także medianę z 12 miesięcy. Porównanie średniej i mediany szybko pokaże, czy wynik zawyżają pojedyncze mocne miesiące.
Jak wybrać model budżetu: średnia, mediana czy minimum z 12 miesięcy?
Wybór modelu zależy od rozrzutu dochodów, im większe skoki między miesiącami, tym bardziej konserwatywny powinien być budżet bazowy.
Zamiast jednej metody dla każdego, wybierz model dopasowany do sposobu zarabiania. Dzięki temu budżet będzie realny i łatwiejszy do utrzymania przez cały rok.
| Sytuacja dochodowa | Najlepszy punkt startu | Dlaczego | Co kontrolować |
|---|---|---|---|
| Wpływy zmienne, ale dość regularne | Średnia z 12 miesięcy | Dobrze oddaje typowy poziom dochodu | Czy limit życia nie zbliża się do średniej |
| 1-2 rekordowe miesiące zawyżają wynik | Mediana z 12 miesięcy | Ogranicza wpływ skrajnych wartości | Różnica średnia vs mediana |
| Silna sezonowość, długie słabe okresy | Minimum konserwatywne + bufory | Chroni płynność w słabszych miesiącach | Pokrycie kosztów stałych buforem |
| Prowizje, premie, kilka źródeł wpływu | Model procentowy + subkonta | Każdy wpływ od razu dostaje zadanie | Terminowy podział wpływu po księgowaniu |
Prosta reguła decyzji: jeśli średnia z 12 miesięcy jest wyraźnie wyższa od tego, jak zwykle żyjesz, a wynik trzymają 1-2 miesiące, budżet oparty wyłącznie na średniej jest ryzykowny. Wtedy przejdź na medianę albo ustaw limit życia poniżej średniej.
Doprecyzowanie: 12 miesięcy to najczęściej dobry punkt startu. Jeśli masz krótszą historię wpływów, użyj krótszego okresu i zwiększ margines bezpieczeństwa w limicie wydatków.
Jak podzielić wydatki na stałe, zmienne i nieregularne, aby budżet był odporny na słabsze miesiące?
Budżet robi się odporny wtedy, gdy wydatki nieregularne przestają być niespodzianką i zamieniają się w miesięczne składki.
Podział na trzy grupy porządkuje pieniądze i ogranicza chaos. Każdy wydatek powinien trafić do jednej kategorii, a kategorie powinny mieć własne limity lub rezerwy. To ważniejsze niż wybór aplikacji czy arkusza.
- Wydatki stałe: czynsz, raty, abonamenty, opłaty, które wracają co miesiąc i trudno je szybko obniżyć.
- Wydatki zmienne: jedzenie, transport, drobne zakupy, kategorie kontrolowane limitem tygodniowym.
- Wydatki nieregularne: ubezpieczenia, szkoła, prezenty, serwis auta, wakacje, naprawy, opłaty roczne.
Przykład: jeśli roczne koszty auta i ubezpieczenia wynoszą 3 600 zł, miesięczna składka do budżetu powinna wynosić 300 zł. Dzięki temu koszt przestaje być nagłym obciążeniem płynności.
Wskazówka: przy nieregularnych zarobkach dobrze działa oddzielne subkonto lub koperta dla każdej większej kategorii nieregularnej, np. podatki, auto, szkoła, sezon.
Jak ustalić bezpieczny miesięczny limit wydatków, gdy przychody raz są wysokie, a raz dużo niższe?
Bezpieczny limit ustawiasz po zabezpieczeniu obowiązków i buforów, a nie od salda na koncie po wpływie.
Najczęstszy błąd polega na odwróconej kolejności: najpierw wydatki życia, potem rachunki, a na końcu środki na podatki i bufory. Przy nieregularnych dochodach działa odwrotny porządek.
Kolejność podziału: 1) stałe koszty, 2) składki na wydatki nieregularne, 3) bufory, 4) limit życia i wydatki zmienne.
Przykład: konserwatywny dochód do budżetu 12 000 zł, koszty stałe 5 500 zł, składki na wydatki roczne 1 000 zł, bufory 1 000 zł. Na życie i cele krótkoterminowe zostaje 4 500 zł.
Najważniejsza reguła: najpierw płynność i obowiązki, potem komfort. Taki układ ogranicza sytuacje, w których stałe opłaty są finansowane kartą lub limitem w koncie.
| Wskaźnik | Jak liczyć | Interpretacja praktyczna |
|---|---|---|
| Udział kosztów stałych | Koszty stałe / konserwatywny dochód | Im wyżej, tym mniejsza elastyczność budżetu |
| Limit życia | Dochód bazowy − obowiązki − bufory | Kwota na codzienne wydatki i decyzje uznaniowe |
| Limit tygodniowy | Limit życia / 4 lub 4,3 | Ułatwia szybką korektę w trakcie miesiąca |
Wskazówka operacyjna: ustaw także limit tygodniowy, np. 1 100 zł, bo szybciej wykryjesz odchylenie niż przy jednym limicie miesięcznym.
Jak zbudować fundusz bezpieczeństwa i bufory na rachunki, podatki oraz większe wydatki sezonowe?
Przy nieregularnych zarobkach potrzebujesz kilku warstw zabezpieczeń, jeden wspólny worek oszczędności zwykle nie wystarcza do kontroli płynności.
Praktyczny układ to minimum 4 warstwy: bufor rachunkowy, bufor podatkowy, bufor sezonowy i fundusz bezpieczeństwa. Każdy ma inną funkcję i powinien być zasilany według stałej reguły.
| Bufor | Cel | Jak zasilać | Kiedy używać | Częsty błąd |
|---|---|---|---|---|
| Bufor rachunkowy | Stałe opłaty i raty | Stała kwota miesięczna | Czynsz, media, raty, abonamenty | Trzymanie go na głównym koncie i podjadanie salda |
| Bufor podatkowy | Podatki i składki | Po każdym wpływie, według reguły % lub kwoty | Terminy rozliczeń i wpłat | Traktowanie tych środków jako pieniędzy na bieżące wydatki |
| Bufor sezonowy | Wydatki roczne i większe koszty przewidywalne | Miesięczne składki do kopert/subkont | OC, szkoła, święta, naprawy, urlop | Brak listy wydatków rocznych |
| Fundusz bezpieczeństwa | Spadek dochodu i przerwy w zleceniach | Stały procent z nadwyżek i dobrych miesięcy | Nagły spadek wpływów, utrata kontraktu | Zastępowanie nim regularnego planu wydatków |
Ostrzeżenie: mieszanie pieniędzy podatkowych z pieniędzmi na życie to jedna z najczęstszych przyczyn utraty kontroli nad budżetem przy zmiennych dochodach.
Wersja minimum na start: nawet jeśli nie zbudujesz od razu pełnych buforów, zacznij od rozdzielenia rachunków i podatków. To zwykle daje najszybszy efekt porządkujący.
Jak planować budżet domowy krok po kroku w miesiącu bez stałej pensji i co zrobić, gdy przychodzi słaby miesiąc?
Skuteczny plan miesiąca zaczyna się od salda startowego i terminów obowiązków, a plan awaryjny powinien być gotowy przed pierwszym słabszym miesiącem.
Bez stałej pensji budżet trzeba prowadzić procesowo, nie tylko na koniec miesiąca. Najprostszy system to krótki rytm tygodniowy i stały schemat reagowania na gorsze wpływy.
- Krok 1: sprawdź saldo startowe na koncie głównym i subkontach.
- Krok 2: wpisz terminy rachunków, rat, podatków i składek do kalendarza.
- Krok 3: ustaw limit miesiąca i limit tygodniowy zgodny z planem.
- Krok 4: każdy wpływ podziel od razu na kategorie i bufory.
- Krok 5: raz na 7 dni porównaj plan z wykonaniem i skoryguj wydatki.
Plan awaryjny na słaby miesiąc: w pierwszych 24 godzinach zatrzymaj wydatki uznaniowe i potwierdź terminy obowiązków, w ciągu 7 dni skoryguj limit zmienny i użyj właściwego bufora, a w ciągu 30 dni przejrzyj koszty stałe i uprość system, jeśli problem się powtarza.
Najważniejsza zasada: słaby miesiąc nie powinien być zarządzany improwizacją. Jeśli plan awaryjny jest zapisany, zmniejszasz ryzyko decyzji podejmowanych pod presją.
Jak zarządzać nadwyżkami z lepszych miesięcy, żeby stabilizować budżet w gorszych okresach i nie powielać błędów?
Nadwyżka z dobrego miesiąca powinna najpierw wzmacniać system, a dopiero później podnosić poziom wydatków.
Lepsze miesiące decydują o tym, czy budżet będzie stabilny przez cały rok. Jeśli nadwyżki trafiają od razu do konsumpcji, kolejne słabsze miesiące szybko psują płynność. Najlepiej działa stała kolejność zasilania powtarzana po każdym większym wpływie.
Kolejność zasilania nadwyżki: 1) bufor podatkowy, 2) bufor rachunkowy i sezonowy, 3) fundusz bezpieczeństwa, 4) cele średnioterminowe, 5) wydatki dodatkowe.
Przykład: nadwyżka 6 000 zł. Podział może wyglądać tak: 2 000 zł na podatki, 1 500 zł na rachunki i sezon, 2 000 zł na fundusz bezpieczeństwa, 500 zł na cel prywatny. Taki układ wygładza cały rok i ogranicza potrzebę ratowania płynności kredytem.
| Błąd | Skutek | Co zrobić zamiast tego |
|---|---|---|
| Planowanie na podstawie najlepszego miesiąca | Zawyżony limit życia i napięcie płynności | Średnia lub mediana z 12 miesięcy oraz limit poniżej wyniku |
| Brak bufora podatkowego | Zaległości lub finansowanie obowiązków kredytem | Odkładanie po każdym wpływie na oddzielne subkonto |
| Wydawanie nadwyżki bez kolejności priorytetów | Brak odporności budżetu w słabszych miesiącach | Stały schemat zasilania buforów i funduszu bezpieczeństwa |
| Ratowanie płynności kartą na stałe koszty | Przenoszenie problemu na kolejny miesiąc | Korekta limitu, plan awaryjny i separacja środków na obowiązki |
Najgroźniejszy układ błędów: życie według najwyższego wpływu, brak pieniędzy na podatki i rachunki, a później finansowanie płynności kartą lub pożyczką.
Jakie nawyki, narzędzia i wskaźniki pomagają długoterminowo utrzymać kontrolę nad budżetem przy zmiennych dochodach?
Najlepiej działa prosty system pomiaru powtarzany co miesiąc, dzięki temu decyzje opierasz na danych, a nie na pojedynczym wysokim lub niskim wpływie.
Nie potrzebujesz rozbudowanego narzędzia. Wystarczy arkusz, aplikacja bankowa z kategoriami albo własna tabela, jeśli dane są zapisywane konsekwentnie. Ważniejsza od formy jest regularność pomiaru i porównywanie tych samych wskaźników.
| Wskaźnik | Jak liczyć | Sygnał ostrzegawczy | Co zrobić |
|---|---|---|---|
| Udział kosztów stałych | Koszty stałe / dochód bazowy | Wzrost przez kilka miesięcy z rzędu | Przegląd stałych zobowiązań i abonamentów |
| Pokrycie stałych kosztów buforem | Bufory płynności / koszty stałe | Spadek po wykorzystaniu bez planu odbudowy | Ustalenie priorytetu odbudowy z nadwyżek |
| Odchylenie wydatków zmiennych | Wykonanie vs limit | Przekroczenia przez 2 miesiące z rzędu | Korekta limitu lub kategoryzacji wydatków |
| Terminowość płatności | Liczba dni opóźnień | Wynik powyżej 0 | Kalendarz płatności i separacja środków na rachunki |
| Nieprzypisane wpływy | Wpływy bez podziału na kategorie | Wpływ leży na koncie głównym kilka dni | Reguła podziału w dniu księgowania |
Przy ocenie historii kredytowej i płynności domowej duże znaczenie ma terminowa obsługa zobowiązań, dlatego budżet przy zmiennych dochodach powinien chronić przede wszystkim terminy obowiązków. To zwykle ważniejsze niż idealny podział kategorii.
Nawyk minimum: kontrola tygodniowa, podsumowanie miesięczne i korekta kwartalna. Taki rytm wystarcza, aby budżet był stabilny nawet przy falujących wpływach.
Checklista, jak zaplanować budżet domowy przy nieregularnych zarobkach
- Zbierz dane z 12 miesięcy, spisz wpływy, daty ich otrzymania i wydatki.
- Policz dochód do budżetu, odejmij koszty pracy/firmy, podatki, składki i obowiązki.
- Porównaj średnią i medianę, sprawdź, czy wynik nie jest zawyżony przez rekordowe miesiące.
- Wybierz model budżetu, średnia, mediana, minimum konserwatywne lub model procentowy.
- Podziel wydatki na 3 grupy, stałe, zmienne, nieregularne z miesięczną składką.
- Ustal limit miesięczny i tygodniowy, po zabezpieczeniu obowiązków i buforów.
- Załóż bufory, rachunkowy, podatkowy, sezonowy i fundusz bezpieczeństwa.
- Ustaw regułę podziału każdego wpływu, najlepiej w dniu księgowania.
- Przygotuj plan awaryjny na słaby miesiąc, co ograniczyć, którego bufora użyć, jak odbudować rezerwy.
- Rób przegląd co 7 dni i podsumowanie co miesiąc, aktualizuj limity oraz poziom buforów.
Słowniczek pojęć
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jak planować budżet domowy, gdy raz zarabiam dużo, a raz bardzo mało?
Planuj wydatki na podstawie konserwatywnego dochodu z 12 miesięcy, najczęściej średniej lub mediany, a nie z najlepszego miesiąca. Ustal stały limit i oddziel bufory na obowiązki oraz słabsze okresy.
Ile miesięcy dochodów trzeba wziąć do średniej przy nieregularnych zarobkach?
Najbezpieczniej użyć 12 miesięcy, bo taki okres lepiej pokazuje sezonowość i słabsze miesiące. Przy krótszej historii wpływów stosuj większy margines bezpieczeństwa w limicie wydatków.
Czy przy nieregularnych zarobkach lepsza jest średnia czy mediana?
Średnia sprawdza się przy dość powtarzalnych wpływach, a mediana lepiej działa, gdy 1-2 miesiące są skrajnie wysokie i zawyżają wynik. W praktyce porównaj oba wyniki i wybierz bardziej konserwatywny punkt startu.
Czy trzeba mieć osobne konto lub subkonto na podatki i rachunki?
Tak, to porządkuje budżet i ogranicza ryzyko zaległości. Najprostsza forma to subkonta lub koperty w aplikacji bankowej.
Jak odróżnić problem nieregularnych dochodów od złych nawyków wydatkowych?
Porównaj saldo po dobrych i słabych miesiącach. Jeśli po wysokich wpływach saldo nadal jest niskie, problemem zwykle jest plan wydatków, a nie sam poziom dochodu.
Co zrobić, jeśli dochód w danym miesiącu nie pokrywa kosztów stałych?
Uruchom plan awaryjny: zabezpiecz terminy obowiązków, ogranicz wydatki uznaniowe i użyj właściwego bufora zgodnie z priorytetami. Następnie skoryguj limity i plan odbudowy rezerw.
Jakie wskaźniki kontrolować co miesiąc przy zmiennych dochodach?
Kontroluj udział kosztów stałych w dochodzie bazowym, poziom buforów płynności, odchylenie wydatków zmiennych od limitu i terminowość płatności. Szczególnie ważny jest wynik 0 dni opóźnienia przy obowiązkach.
Źródła
- Główny Urząd Statystyczny, 29/09/2025 r., „Budżety gospodarstw domowych w 2024 r.”, publikacja GUS
- Narodowy Bank Polski, materiały edukacyjne, „Planowanie i kontrola wydatków, czyli o sile zarządzania własnymi pieniędzmi”, odczyt 25/02/2026 r., materiał edukacyjny NBP (PDF)
- Biuro Informacji Kredytowej, poradnik BIK „Kiedy moje dane znikną z BIK?”, odczyt 25/02/2026 r., poradnik BIK
Dane liczbowe i przykłady aktualne na dzień: 25/02/2026 r.
Jak liczone są przykłady: przykłady w tekście pokazują mechanikę planowania budżetu, podziału wpływów i ustawiania limitów na uproszczonych założeniach. Nie są kalkulacją podatkową ani indywidualnym planem finansowym.
Co zrobić teraz, aby skutecznie zaplanować budżet domowy przy nieregularnych zarobkach?
- Policz dochód do budżetu z ostatnich 12 miesięcy oraz porównaj średnią z medianą.
- Ustal limit miesięczny i tygodniowy dopiero po odłożeniu pieniędzy na rachunki, podatki i bufory.
- Wprowadź regułę podziału wpływu w dniu księgowania oraz tygodniowy przegląd planu i wykonania.
Jak zaplanować budżet domowy przy nieregularnych zarobkach skutecznie? Zacznij od danych z ostatniego roku, wybierz jeden model budżetu i powtarzaj ten sam system co miesiąc.
Aktualizacja artykułu: 25 lutego 2026 r.
Autor: Jacek Grudniewski
Kontakt za pośrednictwem LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Niniejszy artykuł ma wyłącznie charakter informacyjny i nie jest poradą finansową, prawną ani rekomendacją inwestycyjną w rozumieniu odpowiednich przepisów prawa. Pamiętaj, że wszelkie decyzje podejmujesz na własne ryzyko, świadom możliwości utraty kapitału, a prezentowane treści nie uwzględniają Twojej indywidualnej sytuacji finansowej. Zawsze skonsultuj się z licencjonowanym specjalistą (np. ekspertem finansowym, licencjonowanym doradcą inwestycyjnym lub prawnikiem) przed podjęciem jakichkolwiek działań mających skutki finansowe lub prawne. Chociaż dokładam starań o rzetelność informacji, nie mogę zagwarantować ich pełnej dokładności ani aktualności i nie ponoszę odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na ich podstawie. Artykuł może zawierać linki afiliacyjne, które wspierają rozwój tej strony, nie generując dla Ciebie żadnych dodatkowych kosztów.
