Spis treści:
- Karencja w spłacie kredytu to uzgodnione z bankiem czasowe zawieszenie spłaty kapitału, przy dalszej spłacie odsetek i opłat wynikających z umowy oraz aneksu.
- Karencja obniża bieżącą ratę do poziomu odsetek i opłat stałych, ale podnosi koszt całkowity, bo kapitał spłacasz później.
- Ustawowe wakacje kredytowe działają tylko w okresach wskazanych w ustawie. Na 26/01/2026 r. mechanizm ustawowy z lat 2022–2024 nie obowiązuje, a bieżącą ulgę zapewniają rozwiązania umowne (aneks) lub wsparcie instytucjonalne, np. Fundusz Wsparcia Kredytobiorców (FWK).
- FWK w liczbach: wsparcie do 3 000 zł miesięcznie przez maks. 40 miesięcy, zwrot po 2 latach w 200 nieoprocentowanych ratach, a po spłacie 134 rat bez opóźnień możliwe jest częściowe umorzenie (pozostałe 66 rat).
- Co możesz zrobić teraz? Sprawdź w umowie, czy bank dopuszcza karencję, policz różnicę „rata standardowa vs płatność odsetkowa”, przygotuj krótkie uzasadnienie i dokumenty, a jeśli bank odmawia, przejdź do ścieżki: reklamacja, Rzecznik Finansowy, inne formy restrukturyzacji.
Karencja w spłacie kredytu przydaje się wtedy, gdy przejściowo brakuje płynności, a chcesz uniknąć opóźnień i kosztów windykacyjnych, przy jednoczesnym zachowaniu kontroli nad umową.
To narzędzie „na przeczekanie”, a nie sposób na tańszy kredyt. Zanim złożysz wniosek, policz efekt w złotych i sprawdź, jak bank rozlicza karencję: przez wydłużenie okresu spłaty albo przez zmianę rat po zakończeniu przerwy.
| Opcja | Kiedy wybrać | Zalety | Wady | Największe ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| Karencja w spłacie kredytu | Gdy problem z budżetem ma charakter przejściowy, a Ty chcesz płacić odsetki i utrzymać umowę w porządku. | Ulga w racie; brak zaległości przy terminowej spłacie odsetek; formalny aneks i nowy harmonogram. | Wyższy koszt całkowity; później wyższe raty albo dłuższy okres spłaty; opłaty aneksowe. | Powtarzanie karencji, które utrwala problem i przesuwa go w czasie. |
| Prolongata lub przesunięcie rat | Gdy potrzebujesz przesunąć termin płatności lub rozłożyć zaległość zgodnie z nowym harmonogramem. | Porządkuje sytuację; daje czas na odbudowę płynności; formalny plan spłat. | Dodatkowe koszty; zmiana parametrów umowy; wymaga zgody banku. | Brak poprawy dochodów, przez co problem wraca po kilku miesiącach. |
| Restrukturyzacja lub refinansowanie | Gdy sytuacja trwa dłużej niż kilka miesięcy i potrzebujesz trwałej zmiany raty lub warunków umowy. | Dopasowanie rat do dochodów; uporządkowanie zobowiązań; przy refinansowaniu często następuje zmiana marży lub rodzaju oprocentowania. | Formalności; ponowna ocena zdolności; koszty okołokredytowe przy refinansowaniu. | Zbyt późne działanie, gdy pojawiają się opóźnienia. |
| Fundusz Wsparcia Kredytobiorców (FWK) | Gdy spełniasz kryteria i potrzebujesz wsparcia instytucjonalnego zamiast aneksu bankowego. | Pomoc w spłacie rat; spłata na warunkach ustawowych; możliwe częściowe umorzenie przy terminowych spłatach. | Kryteria dostępu; wymogi formalne; decyzja według zasad FWK. | Złożenie wniosku dopiero po powstaniu zaległości i eskalacji problemu. |
Przykładowa decyzja: jeśli problem dotyczy 1 do 3 miesięcy, a Ty masz plan powrotu do dochodów, karencja jest prostsza niż pełna restrukturyzacja, o ile bank oferuje czytelne warunki w aneksie.
Na czym polega karencja w spłacie kredytu i czym różni się od prolongaty oraz ustawowych wakacji kredytowych?
W praktyce rata „chudnie” do części odsetkowej, a kapitał zostaje do spłaty na później. Prolongata to zmiana terminu lub harmonogramu, przykładowo przesunięcie płatności albo wydłużenie okresu spłaty. Ustawowe wakacje kredytowe wynikają z przepisów i działają wyłącznie w okresach wskazanych w ustawie, a na 26/01/2026 r. mechanizm ustawowy z lat 2022–2024 nie obowiązuje.
W jakich sytuacjach karencja się opłaca, a kiedy lepsze jest inne rozwiązanie?
Typowe scenariusze to przerwa w pracy, zlecenia sezonowe, czasowe koszty zdrowotne, opóźnienie wypłaty premii. Jeśli problem trwa dłużej i nie widać stabilnego dochodu w kolejnych miesiącach, skuteczniejsza jest restrukturyzacja, bo zmienia ratę trwale, zamiast przesuwać spłatę kapitału.
Jak karencja wpływa na raty, harmonogram i całkowity koszt kredytu oraz ile dopłacisz po zakończeniu przerwy?
Bank rozlicza karencję na dwa sposoby: wydłuża okres spłaty albo utrzymuje datę końca umowy i przelicza raty po karencji. Mechanika jest stała: brak spłaty kapitału dziś oznacza więcej kapitału do spłaty jutro. Wyliczenia poniżej pokazują mechanikę na uproszczeniu miesięcznym, bank nalicza odsetki zgodnie z umową (zwykle dziennie) i tabelą oprocentowania.
| Przykład poglądowy (założenia) | Bez karencji | Karencja 3 miesiące, spłata odsetek | Co z tego wynika |
|---|---|---|---|
| Kredyt: 300 000 zł, okres: 25 lat, oprocentowanie nominalne: 7% rocznie | Rata annuitetowa ok. 2 120 zł/mies. | Płatność odsetek ok. 1 750 zł/mies. (300 000 × 7% ÷ 12) | Ulga ok. 370 zł/mies., ale kapitał w tym czasie nie maleje. |
| Po 3 miesiącach | Saldo spada o ok. 1 118 zł kapitału (pierwsze 3 raty) | Saldo pozostaje 300 000 zł | Różnica salda pracuje w odsetkach w kolejnych miesiącach. |
| Jeśli bank nie wydłuża okresu, tylko przelicza raty | Rata ok. 2 120 zł | Rata po karencji ok. 2 128 zł (ten sam koniec umowy) | Dopłata odsetek w całym okresie w tym przykładzie ok. 1 244 zł. |
Jak karencja oddziałuje na zdolność i historię kredytową oraz czy utrudni refinansowanie w innym banku?
Dla historii kredytowej najgorsze są zaległości, bo banki oceniają terminowość spłat. Przy refinansowaniu liczy się stabilność dochodu i bufor w budżecie. Jeśli wniosek o karencję wynika z jednorazowego zdarzenia, a po karencji wracasz do regularnych rat, ocena ryzyka jest prostsza niż przy długiej restrukturyzacji.
Jeśli chcesz mieć pełną jasność, zapytaj bank wprost, czy zmiana zostanie oznaczona jako rozwiązanie umowne w ramach obsługi kredytu, czy jako inny typ modyfikacji warunków umowy w raportowaniu.
Jakie warunki stawia bank przy karencji: kto może skorzystać, na jak długo i na jakich zasadach?
Najczęściej liczy się dotychczasowa terminowość, brak długich zaległości oraz wiarygodne uzasadnienie, że problem ma charakter przejściowy. Bank określa, czy w karencji płacisz same odsetki, czy także składki ubezpieczeniowe i opłaty okołokredytowe. Często karencja jest dostępna po uruchomieniu kredytu i po pierwszych ratach, a nie przed startem spłaty.
Jak złożyć wniosek o karencję krok po kroku i jakie dokumenty przygotować, aby przyspieszyć decyzję?
- Sprawdź umowę i harmonogram, zidentyfikuj ratę kapitałową i odsetkową oraz koszty stałe (ubezpieczenia, rachunek).
- Opisz przyczynę, wskaż datę startu problemu i przewidywany termin powrotu do normalnych wpływów.
- Dołącz dowód: zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, dokument o zasiłku, PIT, wyciągi z konta; gdy problem wynika z kosztów leczenia, dołącz dokumenty potwierdzające wydatki.
- Zaproponuj parametr: liczba miesięcy karencji i deklaracja terminowej spłaty odsetek.
- Przeczytaj aneks, sprawdź opłaty, sposób rozliczenia karencji i nowy harmonogram.
Jakie ryzyka i ukryte koszty wiążą się z karencją: odsetki, ubezpieczenia, prowizje i klauzule umowne?
W aneksie szukaj opłat za zmianę umowy, sposobu naliczania odsetek w karencji oraz informacji o ubezpieczeniach: na życie, nieruchomości, czasem także pomostowym w okresie ustanawiania zabezpieczeń. Zwróć uwagę, czy bank wydłuża okres spłaty, bo to zmienia sumę odsetek w całej umowie.
- Brak jasnej informacji, czy karencja dotyczy kapitału, czy także innych opłat.
- Nieczytelne przeliczenie rat po karencji, bez nowego harmonogramu „na twardo”.
- Warunek dodatkowych produktów, który podnosi koszt miesięczny po zakończeniu karencji.
- Brak jednoznacznej informacji, czy zmienia się data końca umowy.
Jakie są alternatywy dla karencji i kiedy je rozważyć: prolongata, restrukturyzacja, refinansowanie, FWK i nadpłata z redukcją okresu?
Jeśli problem dotyczy jednego terminu, prolongata lub przesunięcie płatności porządkuje sytuację. Gdy budżet jest napięty przez wiele miesięcy, restrukturyzacja pozwala ustalić ratę realną do udźwignięcia. Refinansowanie przenosi kredyt do innego banku, ale wymaga zdolności kredytowej i kosztów formalnych. FWK to ścieżka wsparcia dla osób spełniających warunki funduszu. Nadpłata z redukcją okresu działa odwrotnie niż karencja, skraca czas naliczania odsetek i obniża koszt całkowity, ale wymaga wolnej gotówki.
| Rozwiązanie | Cel | Najważniejszy warunek wejścia | Najważniejszy koszt lub ryzyko |
|---|---|---|---|
| Prolongata / przesunięcie rat | Jednorazowe uporządkowanie terminu płatności | Zgoda banku i aneks | Opłaty aneksowe i przesunięcie kosztu w czasie |
| Restrukturyzacja | Trwała zmiana warunków spłaty | Dokumenty i ocena sytuacji finansowej | Zamiana kosztu na dłuższy okres lub dodatkowe warunki |
| Refinansowanie | Zmiana banku i parametrów kredytu | Zdolność kredytowa i formalności | Koszty okołokredytowe i ryzyko odmowy |
| FWK | Wsparcie instytucjonalne spłaty rat | Spełnienie przesłanek ustawowych i wniosek w banku | Wymogi formalne i obowiązek zwrotu wsparcia (z możliwością umorzenia części) |
Jak wrócić do standardowej spłaty po karencji i jak ułożyć plan finansowy, żeby nie wróciła presja budżetu?
- Budżet „rata + koszty stałe”, zapisz realne wydatki i ogranicz wydatki uznaniowe przez pierwsze 8 do 12 tygodni.
- Bufor na ratę, zbuduj rezerwę odpowiadającą 1 do 3 ratom, zanim wrócisz do wcześniejszego poziomu wydatków.
- Kontrola harmonogramu, sprawdź, czy bank zaktualizował plan spłat i czy kwoty w bankowości zgadzają się z aneksem.
Checklista, co zrobić krok po kroku
- Rozbij ratę, ustal część kapitałową i odsetkową oraz koszty stałe (ubezpieczenia, opłaty).
- Policz ulgę, porównaj standardową ratę z płatnością odsetkową, wpisz wynik w złotych na miesiąc.
- Sprawdź umowę, znajdź zapisy o karencji i opłacie za aneks, ustal sposób rozliczenia po karencji.
- Przygotuj uzasadnienie i dokumenty, pokaż spadek dochodu i termin poprawy sytuacji.
- Ustal plan po karencji, budżet na 3 do 6 miesięcy i bufor co najmniej 1 raty.
Słowniczek pojęć
FAQ, najczęściej zadawane pytania
Czy karencja w spłacie kredytu oznacza, że bank „daruje” raty?
Nie. Karencja przesuwa spłatę kapitału, a odsetki i opłaty płacisz zgodnie z aneksem. Koszt całkowity rośnie.
Ile spadnie rata podczas karencji w spłacie kredytu hipotecznego?
Zwykle zostaje część odsetkowa i opłaty stałe. Płatność odsetkowa to w przybliżeniu saldo × oprocentowanie ÷ 12, bank liczy odsetki zgodnie z umową i tabelą oprocentowania.
Czy karencja w spłacie kredytu wpływa na BIK tak jak opóźnienia?
Nie, jeśli jest aneks i spłacasz zgodnie z nowym harmonogramem. Opóźnienia powstają dopiero wtedy, gdy nie płacisz zgodnie z umową.
Czym różni się karencja w spłacie kredytu od ustawowych wakacji kredytowych?
Karencja wynika z aneksu i decyzji banku, a wakacje ustawowe wynikają z przepisów i działają tylko w terminach wskazanych w ustawie.
Jakie dokumenty przyspieszają decyzję banku o karencji w spłacie kredytu?
Dowód spadku dochodu oraz krótki opis przyczyny i terminu poprawy sytuacji. Dodatkowo: wyciągi z konta i dokumenty źródeł wpływów.
Czy po karencji rata zawsze rośnie?
Zależy od aneksu: bank wydłuża okres spłaty albo przelicza raty przy zachowaniu daty końca umowy. W obu wariantach koszt całkowity jest wyższy niż bez karencji.
Jak działa FWK i ile wynosi wsparcie?
FWK może przekazywać do 3 000 zł miesięcznie przez maks. 40 miesięcy. Zwrot startuje po 2 latach od wypłaty ostatniej raty i odbywa się w 200 nieoprocentowanych ratach, a po spłacie 134 rat bez opóźnień pozostała część może zostać umorzona.
Co zrobić, jeśli bank nie zgadza się na karencję w spłacie kredytu?
Złóż wniosek o inne rozwiązanie (prolongata, restrukturyzacja, FWK) i złóż reklamację, jeśli warunki są nieczytelne. Działaj przed pojawieniem się zaległości.
Źródła i podstawa prawna
- ISAP, Ustawa z dnia 7 lipca 2022 r. o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom, dostęp: 26/01/2026 r.
- ISAP, Dz.U. 2024 poz. 696 (zmiana ustawy o wsparciu kredytobiorców, w tym mechanizmy 2024), dostęp: 26/01/2026 r.
- gov.pl, Informacja o ustawie przedłużającej wakacje kredytowe na 2024 r., dostęp: 26/01/2026 r.
- podatki.gov.pl, Wsparcie dla kredytobiorców (FWK i mechanizm ustawowy 2024), dostęp: 26/01/2026 r.
- finanse.uokik.gov.pl, Informacja UOKiK o wakacjach kredytowych i rozliczeniach, 17/12/2025 r.
- BGK, Fundusz Wsparcia Kredytobiorców (FWK), dostęp: 26/01/2026 r.
- gov.pl, Jak skorzystać z Funduszu Wsparcia Kredytobiorców, dostęp: 26/01/2026 r.
- Rzecznik Finansowy, informacje i wnioski interwencyjne, dostęp: 26/01/2026 r.
- BIK, Poradnik BIK: wakacje kredytowe, zasady raportowania i scoring, dostęp: 26/01/2026 r.
- BIK, Kiedy BIK aktualizuje informacje, dostęp: 26/01/2026 r.
- NBP, Podstawowe stopy procentowe NBP, dostęp: 26/01/2026 r.
- NBP, Komunikat po posiedzeniu RPP (13–14/01/2026 r.), dostęp: 26/01/2026 r.
- Santander Consumer Bank, Czym jest karencja w spłacie kredytu, 04/06/2024 r.
Dane instytucjonalne aktualne na dzień: 26/01/2026 r.
Stopy procentowe NBP (tabela): stopa referencyjna 4,00%, stopa lombardowa 4,50%, stopa depozytowa 3,50%.
Jak liczone są przykłady: wyliczenia pokazują mechanikę kosztów na uproszczonych założeniach. Przykład 7% ma charakter poglądowy i nie jest ofertą rynkową; wynik zależy od marży, prowizji, ubezpieczeń, zapisów aneksu oraz zmian w tabeli oprocentowania.
Co możesz zrobić po przeczytaniu tego artykułu?
- Weź harmonogram i policz, ile wyniesie płatność odsetkowa w Twojej umowie, porównaj z ratą standardową.
- Sprawdź w umowie i tabeli opłat, ile kosztuje aneks, oraz jak bank rozlicza karencję po zakończeniu przerwy.
- Jeśli decydujesz się na karencję w spłacie kredytu, złóż wniosek zanim pojawi się opóźnienie, dołącz krótki opis sytuacji i dokument potwierdzający przejściowy spadek dochodów.
- Jeśli bank odmawia lub warunki są nieczytelne, złóż reklamację, a następnie skorzystaj z trybu interwencyjnego u Rzecznika Finansowego; równolegle rozważ restrukturyzację lub FWK, jeśli spełniasz kryteria.
Aktualizacja artykułu: 26 stycznia 2026 r.
Autor: Jacek Grudniewski
Kontakt za pośrednictwem LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Niniejszy artykuł ma wyłącznie charakter informacyjny i nie jest poradą finansową, prawną ani rekomendacją inwestycyjną w rozumieniu odpowiednich przepisów prawa. Pamiętaj, że wszelkie decyzje podejmujesz na własne ryzyko, świadom możliwości utraty kapitału, a prezentowane treści nie uwzględniają Twojej indywidualnej sytuacji finansowej. Zawsze skonsultuj się z licencjonowanym specjalistą (np. ekspertem finansowym, licencjonowanym doradcą inwestycyjnym lub prawnikiem) przed podjęciem jakichkolwiek działań mających skutki finansowe lub prawne. Chociaż dokładam starań o rzetelność informacji, nie mogę zagwarantować ich pełnej dokładności ani aktualności i nie ponoszę odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na ich podstawie. Artykuł może zawierać linki afiliacyjne, które wspierają rozwój tej strony, nie generując dla Ciebie żadnych dodatkowych kosztów.
