- Opłaty SHA, OUR i BEN w przelewach SWIFT to instrukcje kosztowe, które określają, czy prowizje banków pokrywa nadawca, odbiorca albo obie strony, więc wpływ netto u beneficjenta zależy od tego wyboru.
- W wielu płatnościach w obrębie EOG objętych zasadą „każdy płaci opłaty swojego dostawcy” bank może realizować zlecenie wyłącznie jako SHA/SHAR, więc OUR lub BEN bywa niedostępne lub automatycznie zmieniane na SHA.
- Jeśli zależy Ci na tym, aby odbiorca dostał konkretną kwotę, pamiętaj, że w SWIFT koszty potrafią pojawić się po drodze, także w banku pośredniczącym.
- Największe ryzyko sporu rozliczeniowego występuje przy SHA i BEN, bo odbiorca widzi potrącenia, a nadawca często widzi tylko opłatę swojego banku.
- Co możesz zrobić teraz? Sprawdź, czy odbiorca wymaga OUR, poproś o „fee details”, a przy rozliczeniach firmowych wpisz w umowie, kto pokrywa koszty banków pośredniczących i opłaty banku odbiorcy.
Opłaty SHA, OUR i BEN w przelewach SWIFT decydują o tym, kto ponosi prowizje banku nadawcy, banków pośredniczących i banku odbiorcy, dlatego ta sama kwota zlecenia potrafi dać różny wpływ u beneficjenta.
Zastanawiasz się, czemu odbiorca dostał mniej, mimo że „zapłaciłeś za przelew” w swoim banku? W SWIFT działa łańcuch banków, a koszty mogą pojawić się w kilku miejscach. Poniżej masz zasady, typowe pułapki, przykłady liczbowe oraz procedurę, gdy wpływ jest niższy.
Jaką opcję kosztową wybrać – SHA, OUR czy BEN?
| Opcja | Kiedy wybrać | Zalety | Wady | Największe ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| SHA (koszty dzielone) | Gdy rozliczasz standardową płatność, a odbiorca akceptuje potrącenia po swojej stronie. | Najczęściej dostępna opcja; standard w wielu przelewach, zwłaszcza w obrębie EOG. | Odbiorca dostaje kwotę pomniejszoną o koszty po stronie banków pośredniczących i banku odbiorcy. | Spór o „brakującą” kwotę, gdy faktura zakłada pełny wpływ. |
| OUR (koszty nadawcy) | Gdy odbiorca wymaga otrzymania pełnej kwoty (częste w B2B poza EOG lub w specyficznych instrukcjach płatności). | Mniej dyskusji przy rozliczeniu, bo intencją jest pełny wpływ. | Zwykle droższa opcja; w części płatności w obrębie EOG może być niedostępna; bank odbiorcy nadal może pobrać opłatę przychodzącą. | Fałszywe poczucie gwarancji pełnej kwoty, gdy bank odbiorcy pobiera opłatę lub pojawią się potrącenia niezależne od banku nadawcy. |
| BEN (koszty odbiorcy) | Gdy odbiorca wyraźnie bierze koszty na siebie i akceptuje niższy wpływ. | Nadawca zwykle płaci mniej po swojej stronie. | Najmniej przewidywalny wpływ; potrącenia mogą się sumować w kilku bankach. | Reklamacje i opóźnienia rozliczenia, bo odbiorca nie zna kosztów przed wpływem. |
Praktyczna zasada: jeśli płacisz fakturę w modelu „pełna kwota ma dotrzeć”, zaczynasz od OUR (jeśli dostępne), a potem weryfikujesz, czy bank odbiorcy nie pobrał opłaty przychodzącej oraz czy nie wystąpił bank pośredniczący.
Co oznaczają opcje SHA, OUR i BEN w przelewie SWIFT i dlaczego wpływają na kwotę, która trafia do odbiorcy?
SHA, OUR i BEN to instrukcje kosztowe przelewu SWIFT, które wskazują, czy koszty rozlicza nadawca, odbiorca albo obie strony, więc wpływ netto u odbiorcy zależy od tego wyboru.
W rozliczeniu często uczestniczą nie tylko bank nadawcy i bank odbiorcy, ale też bank korespondent (pośrednik). Koszty mogą pojawić się w kilku miejscach, a instrukcja kosztowa decyduje, czy będą doliczone po stronie nadawcy, czy potrącane z kwoty po stronie odbiorcy.
- SHA: płacisz opłatę swojego banku, a koszty pośredników i banku odbiorcy obciążają odbiorcę.
- OUR: deklarujesz pokrycie kosztów po stronie nadawcy oraz pośredników, ale bank odbiorcy nadal może pobrać opłatę przychodzącą.
- BEN: koszty są rozliczane po stronie odbiorcy i zwykle są potrącane z kwoty wpływu.
Kto pobiera opłaty w przelewie SWIFT, czyli jakie prowizje nalicza bank nadawcy, banki pośredniczące i bank odbiorcy?
W SWIFT opłaty pobierają trzy grupy podmiotów: bank nadawcy, bank pośredniczący lub kilku pośredników oraz bank odbiorcy, a każda z tych opłat ma inną podstawę i inny moment pobrania.
Bank nadawcy pobiera prowizję za zlecenie przelewu, często zależną od kanału (online, oddział), trybu i waluty. Bank pośredniczący pobiera opłatę za rozliczenie międzybankowe, gdy banki nie mają bezpośredniej relacji. Bank odbiorcy może pobrać opłatę za przyjęcie przelewu zagranicznego lub za obsługę manualną, gdy przelew nie przeszedł ścieżki STP (ang. straight-through processing).
Na czym polega SHA w praktyce i skąd biorą się potrącenia po stronie odbiorcy?
Przy SHA nadawca pokrywa opłatę swojego banku, a odbiorca ponosi koszty banku odbiorcy i banków pośredniczących, więc potrącenia są widoczne po stronie wpływu.
Typowy scenariusz wygląda tak: Ty płacisz prowizję za zlecenie, a odbiorca widzi niższy wpływ, bo pośrednik i bank odbiorcy pobrały opłaty z kwoty transferu. Odbiorca interpretuje to jako „wysłałeś za mało”, a Ty widzisz jedynie opłatę swojego banku.
Przykład 1 (liczby poglądowe): zlecasz 1 000 EUR w SHA. Bank nadawcy pobiera 20 EUR jako swoją prowizję (oddzielnie), pośrednik potrąca 10 EUR z kwoty transferu, bank odbiorcy potrąca 5 EUR. Odbiorca widzi wpływ 985 EUR.
Przykład 2 (liczby poglądowe, dwóch pośredników): zlecasz 5 000 USD w SHA. Bank nadawcy pobiera 35 USD (oddzielnie), pośrednik A potrąca 15 USD, pośrednik B potrąca 12 USD, bank odbiorcy potrąca 10 USD. Odbiorca widzi wpływ 4 963 USD.
Jak działa OUR i dlaczego nie zawsze oznacza pełny wpływ u odbiorcy?
OUR oznacza deklarację, że nadawca pokrywa koszty banku nadawcy i banków pośredniczących, ale pełny wpływ zależy jeszcze od opłat banku odbiorcy i praktyki rozliczeń w danej ścieżce.
W modelu OUR bank nadawcy pobiera prowizję za usługę OUR oraz opłatę za przelew. W wielu konfiguracjach OUR ogranicza potrącenia pośredników, ale nadal może wystąpić opłata banku odbiorcy za przyjęcie przelewu, albo potrącenie, którego bank nadawcy nie przejmie w ramach rozliczenia. Dlatego OUR zmniejsza ryzyko „short payment”, ale nie jest twardą gwarancją w każdej trasie i walucie. Przed wysyłką sprawdź w taryfie banku odbiorcy, czy pobiera opłaty za przelewy przychodzące.
Przykład (liczby poglądowe): zlecasz 2 000 EUR w OUR. Bank nadawcy pobiera 25 EUR prowizji za przelew oraz 15 EUR za OUR (oddzielnie). Odbiorca dostaje 2 000 EUR, ale bank odbiorcy pobiera 8 EUR opłaty przychodzącej jako osobne obciążenie, albo potrąca ją z wpływu, w zależności od zasad banku.
Co oznacza BEN, kiedy występuje i czemu nadawca nie zna finalnego wpływu?
BEN oznacza, że koszty obsługi przelewu są rozliczane po stronie odbiorcy, więc opłaty są potrącane z kwoty przelewu, a nadawca zwykle nie zna ich z góry.
BEN spotyka się tam, gdzie odbiorca świadomie bierze koszty na siebie, albo w określonych procesach instytucjonalnych. BEN jest najmniej przewidywalny, bo każdy bank w ścieżce może pobrać opłatę za swoją część usługi.
Efekt jest prosty: nadawca zleca kwotę, a odbiorca dostaje mniej, czasem zauważalnie mniej, jeśli było kilku pośredników albo bank odbiorcy ma stałą opłatę za przelew przychodzący.
Jak policzyć łączny koszt SWIFT przy SHA, OUR i BEN i gdzie powstają potrącenia?
Łączny koszt SWIFT to suma opłaty banku nadawcy, opłat banków pośredniczących, opłaty banku odbiorcy oraz ewentualnych kosztów kursowych, a instrukcja SHA, OUR lub BEN decyduje, po której stronie te koszty się rozliczą.
| Element kosztu | Gdzie powstaje | Jak jest pobierany | Najczęściej widzisz to jako |
|---|---|---|---|
| Prowizja banku nadawcy | Twój bank | Opłata pobrana z Twojego rachunku | „Prowizja za przelew zagraniczny” |
| Opłata banku pośredniczącego | Bank korespondent w ścieżce | Często potrącenie z kwoty transferu | Niższy wpływ u odbiorcy |
| Opłata banku odbiorcy | Bank beneficjenta | Potrącenie z wpływu albo osobne obciążenie | Niższy wpływ lub obciążenie rachunku odbiorcy |
| Koszt kursowy (FX) | Bank nadawcy lub odbiorcy | Różnica kursowa i spread (marża kursowa) | Mniej waluty po przewalutowaniu |
Ważne rozróżnienie: opłaty bankowe (fee/charges) wynikają z obsługi przelewu i ścieżki banków, a koszt kursowy (FX) wynika z przewalutowania i kursu banku. W wyjaśnieniach i reklamacji warto odróżnić jedno od drugiego, bo to różne przyczyny „brakującej” kwoty.
Jak opcje kosztowe łączą się z walutą przelewu, przewalutowaniem i bankami pośredniczącymi?
Waluta przelewu i przewalutowanie wpływają na koszt niezależnie od SHA, OUR i BEN, bo poza prowizjami dochodzi koszt kursu oraz ścieżka rozliczeniowa, która determinuje liczbę pośredników.
Jeśli wysyłasz przelew w walucie, której nie masz na rachunku, bank wykona przewalutowanie po swoim kursie. To nie jest „opłata SWIFT”, tylko koszt kursowy. Druga rzecz to ścieżka: przy niektórych parach walut i bankach częściej pojawia się bank korespondent, który nalicza opłatę. Im mniej standardowa konfiguracja waluty i banku odbiorcy, tym wyższe ryzyko dodatkowych kosztów pośredników.
Jakie są najczęstsze błędy przy wyborze SHA, OUR i BEN w przelewach do firm i instytucji?
Najczęstsze błędy to wybór SHA przy fakturze „pełna kwota ma dotrzeć”, wybór OUR bez sprawdzenia opłat banku odbiorcy oraz brak ustaleń, kto pokrywa koszty pośredników i koszt kursowy.
- Faktura „pełna kwota” i SHA: odbiorca zobaczy potrącenia, a rozliczenie będzie wymagało dopłaty.
- OUR bez weryfikacji banku odbiorcy: bank odbiorcy może pobrać opłatę przychodzącą, a odbiorca dostanie mniej lub zostanie obciążony osobno.
- BEN do instytucji: odbiorca bywa niechętny BEN i wymaga OUR albo odrzuca rozliczenie jako niezgodne z instrukcją płatności.
- Założenie, że OUR jest zawsze dostępne: w obrębie EOG bank może realizować zlecenie tylko jako SHA/SHAR, jeśli transakcja podlega właściwym przepisom.
Jeśli płacisz do instytucji, kantoru, brokera albo kontrahenta B2B, zacznij od instrukcji płatności i sprawdzenia, czy wymagają OUR. W firmach dopisz do zamówienia lub umowy zapis o kosztach: kto pokrywa opłaty pośredników i opłaty banku odbiorcy, oraz czy cena jest „netto u beneficjenta”.
Co zrobić, gdy kwota przyszła niższa: fee details, MT103, UETR i reklamacja?
Gdy odbiorca dostał mniej, zbierasz potwierdzenie nadania, prosisz bank o szczegóły opłat i ścieżki rozliczenia, a następnie ustalasz z odbiorcą dopłatę albo składasz reklamację po właściwej stronie.
Żeby rozdzielić, czy problemem są opłaty pośredników, opłata banku odbiorcy, czy koszt kursowy, potrzebujesz dowodów po obu stronach. Najszybciej działa zestaw: potwierdzenie przelewu, dokument wpływu u odbiorcy oraz „fee details” z banku.
| Co zbierasz | Skąd | Po co |
|---|---|---|
| Potwierdzenie zlecenia | Bank nadawcy | Kwota, data, waluta, opcja kosztowa, dane odbiorcy |
| Potwierdzenie wpływu z opłatą | Bank odbiorcy | Ile potrącono i czy była opłata przychodząca |
| Fee details / wykaz potrąceń | Bank nadawcy lub odbiorcy | Wskazanie, czy potrącenie pochodziło od pośrednika, czy banku odbiorcy |
| MT103 lub dane do śledzenia | Bank nadawcy (częściej firmy) | Dowód i identyfikacja transakcji, ułatwienie wyjaśnień i trace |
MT103 i UETR w praktyce: jeśli bank udostępnia potwierdzenie typu MT103 lub identyfikator transakcji (np. UETR w systemach śledzenia), poproś o te dane przy wyjaśnianiu „short payment”. To skraca spór, bo pozwala szybciej wskazać etap, na którym powstało potrącenie.
Jeśli płatność dotyczy faktury, ustal z odbiorcą sposób rozliczenia różnicy: dopłata, korekta lub zmiana instrukcji kosztowej na przyszłość. W firmach najczęściej kończy się to zapisami „płatność OUR” (jeśli możliwe) albo „płatność SHA + dopłata różnicy według fee details”.
Macierz decyzji: jak dobrać SHA, OUR albo BEN do celu przelewu?
| Sytuacja | Najczęściej wybierana opcja | Co ustalić przed wysyłką | Co wpisać do rozliczeń |
|---|---|---|---|
| Faktura B2B, odbiorca wymaga pełnej kwoty | OUR (jeśli dostępne) lub SHA z dopłatą różnicy | Czy bank odbiorcy pobiera opłatę przychodzącą, czy OUR jest dostępne na tej trasie | „Pełna kwota u beneficjenta” oraz zasady dopłaty według fee details |
| Standardowa płatność prywatna, odbiorca akceptuje potrącenia | SHA | Czy wystąpi pośrednik i jakie są typowe opłaty banku odbiorcy | Uzgodnienie, kto pokrywa koszty po stronie odbiorcy |
| Odbiorca bierze koszty na siebie i akceptuje niższy wpływ | BEN | Czy bank odbiorcy akceptuje BEN i jak nalicza opłaty przychodzące | Zapis „koszty po stronie beneficjenta” |
Checklista: jak wybrać SHA, OUR albo BEN i uniknąć sporów o potrącenia?
- Ustal cel przelewu: faktura „pełna kwota”, rozliczenie prywatne, depozyt, instytucja.
- Sprawdź wymagania odbiorcy: czy wymaga OUR, czy akceptuje potrącenia przy SHA lub BEN.
- Sprawdź, czy przelew idzie w obrębie EOG: jeśli transakcja podlega zasadzie „każdy płaci opłaty swojego dostawcy”, bank może przyjąć tylko SHA/SHAR.
- Sprawdź walutę rachunku odbiorcy: wysyłaj w tej walucie, aby ograniczyć koszt kursowy.
- Zapytaj o opłatę banku odbiorcy za przelew przychodzący, szczególnie przy rozliczeniach B2B.
- Zabezpiecz dowód: zachowaj potwierdzenie zlecenia, a przy sporze zbierz fee details i dokument wpływu.
Słowniczek pojęć
FAQ: najczęściej zadawane pytania
Co oznacza SHA w przelewie SWIFT i kto płaci opłaty banków pośredniczących?
SHA oznacza koszty dzielone: nadawca płaci opłatę swojego banku, a odbiorca pokrywa koszty pośredników i banku odbiorcy. Skutkiem bywa niższy wpływ u beneficjenta.
Czy OUR w przelewie SWIFT gwarantuje, że odbiorca dostanie pełną kwotę?
Nie zawsze. OUR zmniejsza ryzyko potrąceń pośredników, ale bank odbiorcy może pobrać opłatę przychodzącą lub wystąpią potrącenia zależne od ścieżki rozliczeń.
Co to jest BEN w przelewie SWIFT i dlaczego odbiorca dostaje mniej?
BEN oznacza, że koszty są po stronie odbiorcy i zwykle są potrącane z kwoty przelewu. Odbiorca dostaje mniej, bo opłaty mogą się sumować w bankach pośredniczących i w banku odbiorcy.
Dlaczego zapłaciłem prowizję w swoim banku, a odbiorca i tak ma potrącenie?
Prowizja Twojego banku to tylko jeden element. Przy SHA i BEN część kosztów pobierają pośrednicy i bank odbiorcy, co obniża wpływ u beneficjenta.
Czy w przelewach w obrębie EOG mogę wybrać OUR albo BEN?
Często nie. W części płatności w obrębie EOG transakcje podlegają zasadzie „każdy płaci opłaty swojego dostawcy”, więc bank może przyjąć zlecenie wyłącznie jako SHA/SHAR.
Co to jest MT103 i kiedy warto o niego poprosić?
MT103 to standardowe potwierdzenie wiadomości SWIFT dla przelewu klientowskiego. Warto o nie poprosić przy wyjaśnianiu niższego wpływu, trace i ustalaniu etapu potrąceń.
Jak reklamować niższą kwotę przelewu SWIFT przez opłaty po drodze?
Złóż reklamację w banku nadawcy, dołącz potwierdzenie przelewu i poproś o fee details oraz wskazanie potrąceń. Od odbiorcy zbierz dokument wpływu z wykazaną opłatą.
Źródła i podstawa prawna
- Dziennik Ustaw, Obwieszczenie Marszałka Sejmu RP, tekst jednolity ustawy o usługach płatniczych, 09/01/2024 r., dostęp: 27/02/2026 r.
- Komisja Europejska, FAQ dot. PSD (m.in. zasada podziału opłat przy transakcjach bez przewalutowania), dostęp: 27/02/2026 r.
- mBank, Zasady realizacji płatności (m.in. realizacja tylko SHA/SHAR dla transakcji podlegających ustawie o usługach płatniczych), dostęp: 27/02/2026 r.
- PKO Bank Polski, Przelew zagraniczny i walutowy (opis SHA/OUR/BEN), dostęp: 27/02/2026 r.
- ING Bank Śląski, Przelew walutowy (wybór SHA/OUR/BEN), dostęp: 27/02/2026 r.
- PKO Bank Polski, iPKO biznes – przelewy zagraniczne (MT103/ISO 20022, mapowanie rozliczenia kosztów do SHA/OUR/BEN), dostęp: 27/02/2026 r.
Dane liczbowe aktualne na dzień: 27/02/2026 r.
Jak liczone są przykłady: przykłady liczbowe pokazują mechanikę potrąceń na uproszczonych założeniach. Rzeczywisty koszt zależy od taryf banków, trybu przelewu, waluty, kosztu kursowego oraz liczby banków pośredniczących.
Co możesz zrobić po przeczytaniu tego artykułu?
- Ustal na piśmie, czy w Twojej transakcji obowiązuje SHA, OUR czy BEN, oraz kto pokrywa koszty pośredników i opłatę banku odbiorcy.
- Zabezpiecz dowód: przechowuj potwierdzenie przelewu, a przy sporze zbierz dokument wpływu odbiorcy i fee details.
- Jeśli pojawiła się różnica, poproś o fee details, a potem rozlicz dopłatę albo złóż reklamację po właściwej stronie.
Aktualizacja artykułu: 27 lutego 2026 r.
Autor: Jacek Grudniewski
Kontakt za pośrednictwem LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Niniejszy artykuł ma wyłącznie charakter informacyjny i nie jest poradą finansową, prawną ani rekomendacją inwestycyjną w rozumieniu odpowiednich przepisów prawa. Pamiętaj, że wszelkie decyzje podejmujesz na własne ryzyko, świadom możliwości utraty kapitału, a prezentowane treści nie uwzględniają Twojej indywidualnej sytuacji finansowej. Zawsze skonsultuj się z licencjonowanym specjalistą (np. ekspertem finansowym, licencjonowanym doradcą inwestycyjnym lub prawnikiem) przed podjęciem jakichkolwiek działań mających skutki finansowe lub prawne. Chociaż dokładam starań o rzetelność informacji, nie mogę zagwarantować ich pełnej dokładności ani aktualności i nie ponoszę odpowiedzialności za skutki decyzji podjętych na ich podstawie. Artykuł może zawierać linki afiliacyjne, które wspierają rozwój tej strony, nie generując dla Ciebie żadnych dodatkowych kosztów.
